موارد مصرف زئولیت چیست؟

ساده‌ترین مورد مصرف آن – که در ایران نیز استفاده می‌شود – به‌عنوان مکمل غذایی برای دام و طیور است.
در شیلات، آبزیان و آب‌های شیرین برای ماهی و میگو استفاده می‌شود. در این موارد باید این ماده ترکیب‌هایی را جذب کند مثلاً آمونیاک جذب شود تا نشخوارکننده میل بیش‌تری به خوردن غذا داشته و عملاً زودتر پروار گردد.
از زئولیت‌ها می‌توان در غذا و یا حوضچه‌ی پرورش ماهی‌ها ‌و یا برای تولید اکسیژن مورد نیاز استفاده کرد.

موارد مصرف زئولیت چیست؟
ساده‌ترین مورد مصرف آن – که در ایران نیز استفاده می‌شود – به‌عنوان مکمل غذایی برای دام و طیور است.
در شیلات، آبزیان و آب‌های شیرین برای ماهی و میگو استفاده می‌شود. در این موارد باید این ماده ترکیب‌هایی را جذب کند مثلاً آمونیاک جذب شود تا نشخوارکننده میل بیش‌تری به خوردن غذا داشته و عملاً زودتر پروار گردد.
از زئولیت‌ها می‌توان در غذا و یا حوضچه‌ی پرورش ماهی‌ها ‌و یا برای تولید اکسیژن مورد نیاز استفاده کرد.

همان‌گونه که می‌دانید در روزهای آخر رشد، ماهی‌ها به اکسیژن فراوانی احتیاج دارند به‌طوری که هوادهی ساده (ورود هوا با فشار به آب) کافی نیست بنابراین در این موارد با استفاده از زئولیت، اکسیژن هوا گرفته شده و به درون آب منتقل می‌گردد.
زئولیت‌ها در کشاورزی نیز در کودسازی استفاده می‌شوند که اصطلاحاً به آن‌ها «کودهای هوشمند» می‌گویند.

به این ترتیب که وقتی شما کودی را با زئولیت می‌سازید باعث می‌شود به کاتیون‌های سنگین سمی اجازه ندهد که جذب گیاه بشوند و در عوض عناصر مورد نیاز گیاه مانند: پتاسیم، فسفر و نیتروژن را در اختیار گیاه می‌گذارد.
اولین بار «سازمان هوا فضای امریکا» (ناسا) از این روش استفاده کرد و اولین کشت و کار در فضا تحت‌عنوان: «کشاورزی در فضا» (Astro Culture) روی زئولیت‌ها انجام شد.
در «صنعت هسته‌ای» نیز به‌عنوان تصفیه‌ی پسماندها و پساب‌های رادیواکتیو کاربرد دارد.
در «داروسازی» می‌تواند به‌عنوان داروهای «آهسته رهش» (Slow Release) عمل بکند.

وقتی آمپول تزریق می‌شود چون نوعی سم است در یک لحظه از مقدار مورد نیاز بدن فزونی می‌گیرد و به آن ضرر می‌رساند . این فرایند با افت شدید نیز همراه است به علت آن‌که مواد تزریق‌شده ناگهان خود را در بدن بیمار رها می‌کند.

کاری که داروهای زئولیتی انجام می‌دهد آن است که باعث می‌شود:

اولاً: به هنگام استفاده، از میزان مورد نیاز بدن بالاتر نرود

ثانیاًً: ماندگاری مواد تزریق شده در بدن طولانی‌تر شود.

در حال حاضر در حدود ده نوع دارو در دنیا با استفاده از زئولیت‌ها ساخته شده است؛ برخی از آن‌ها بر پایه‌ی خواص «ضد سرطانی» و «ضد باکتری» و «ضد میکروبی» آن‌ها است.
در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی می‌توان گفت: نزدیک به هشتاد درصد کاتالیست‌ها و جاذب‌های مورد استفاده در این صنایع بر پایه‌ی زئولیت‌ها ساخته می‌شوند. به‌عنوان مثال: زئولیت‌ها هم در «تشکیل پیوند» و هم در «شکست» می‌توانند به‌عنوان کاتالیست عمل بکنند.

در کشور ما از زئولیت‌ها چه استفاده‌ای می‌شود؟

متأسفانه‌ تنها کاری که در ایران در زمینه‌ی زئولیت‌ها انجام می‌شود استخراج بی‌رویه‌ی آن‌ها و استفاده‌ی بی‌رویه‌ی آن در خوراک دام، طیور و کشاورزی است و این در حالی است که قیمت هر کیلو از آن‌ها تنها بین ۳۰ تا ۶۰ تومان است و یا به‌ندرت در مصارفی بسیار فانتزی مثل: حذف بوی بستر حیوانات خانگی نیز استفاده می‌شود.
در مورد زئولیت‌ها ارزان‌ترین کار در ایران صورت می‌گیرد یعنی استخراج از معدن و فروش ارزان آن به خریداران.

به‌طور خلاصه کاربرد با ارزش افزوده‌ی بالا از این مواد به دو دلیل هنوز در ایران شروع نشده است:

– نداشتن دانش فنی کارامد و عدم سرمایه‌گذاری جدی در ارتباط با فراوری انواع طبیعی و تولید صنعتی انواع سنتزی

– سوء استفاده‌هایی که به‌دلیل ابهام در قوانین مالکیت معنوی که در کشور ما وجود دارد.

در ایران دانش استفاده از زئولیت‌ها وجود دارد اما در سطح پایلوت و صنعتی هیچ نوع حمایت مالی وجود ندارد. به‌نظر می‌رسد وضعیت اقتصاد جهانی به‌سمتی پیش می‌رود که صنایع مجبور به حمایت بشوند. الان مشکل اصلی نبود حمایت برای صنعتی کردن این «ترکیبات سحرامیز» است.
من کتابی نوشته‌ام به‌نام «زئولیت‌ها: کانی‌های سحرامیز»؛ چون به‌نظر من واقعاً ترکیبات شگفت‌انگیز و جذابی هستند

6 دیدگاه

  • محمدرضا فرهناک

    معادن زئولیت ها کجا هستند

  • adel

    به به هض کردم.. مطلب کامل و پر محتوا.. آیا کلر آب مصرفی مان را جذب میکند زیولیت؟ و با چه روشی مواد جذب شده اش رو رها میکند؟ با حرارت؟ با نور؟ با ترکیب شیمیایی؟ با خشک شدن؟ ممنون میشم پاسخ کاملی بدید

  • شهرام شهسواری کله سر

    مطالب مفید بودند ولی من دنبال مقالات علمی در مورد کاربرد زئولیت در بهسازی خاک و پی هستم

  • سیدعلی حمیدی

    با سلام و خسته نباشید
    نیازمند خاک زئولیت هستم
    لطفا اگر محلی(معدن)در شیراز وجود دارد که بتوانم از آنجا تهیه کنم ،معرفی نمایید
    ممنون

  • saeid taheri

    بنده معدن زئولیت در صد کیلومتری تهران دارم

  • رضا

    سلام
    چطور میشه کتاب رو تهیه کرد

  • ارسال دیدگاه

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.